Rhwydwaith Gwyliadwriaeth Iechyd Planhigion Cymru

Y diweddariadau mwyaf newydd

2025 – y pedwerydd tymor

• Defnyddiwyd gorsafoedd monitro pryfed ledled Cymru gan ddilyn yr un patrwm a fabwysiadwyd yn ystod blynyddoedd blaenorol fwy neu lai, ac ychwanegwyd rhywfaint o safleoedd ble tyfir pyrwydd Sitka a oedd wedi profi difrod gan y gwynt yn sgil Storm Darragh.
• Defnyddiwyd trapiau esgyll croes i ganfod chwilod rhisgl Ips typographus ac Ips cembrae , a defnyddiwyd 57 o drapiau twndis i ganfod rhywogaethau pryfed eraill, gan gynnwys ymdeithiwr y derw (OPM), siobyn y sipsi, chwilod Agrilus a Monochamus alternatus.
• Defnyddiwyd cyfanswm o 12 samplwr aer ledled Cymru mewn coetiroedd coed conwydd a llydanddail. Mae’r samplau’n cael eu dadansoddi i ganfod ystod o bathogenau a gludir yn yr aer a dargedir gan y prosiect.
• Yn 2025, cafwyd rhagor o gynnydd yn y cydweithio â rhwydwaith y safleoedd sentinel, ein cydweithwyr ym maes coedwigaeth yn Lloegr a’r Alban, a’n cydweithwyr allanol yn Llywodraeth Cymru a Chyfoeth Naturiol Cymru.
• Fe wnaethom groesawu Dr Matthew Watkins i’r tîm i gynorthwyo ag elfen gwaith maes WPHSN ac i ymgymryd â gwaith dadansoddi samplau o ronynnau a gludir yn yr aer mewn labordy.

2024 – y trydydd tymor

• Gosodwyd cyfanswm o 86 o drapiau pryfed ledled Cymru yn yr un patrwm yn fras ag a fabwysiadwyd yn 2022 a 2023.
• O’r rhain, roedd 29 yn drapiau esgyll croes i ganfod chwilod rhisgl Ips typographus, Ips amitinus, ac Ips cembrae, ac roedd 57 yn drapiau pryfed canopi i ganfod rhywogaethau pryfed eraill, gan gynnwys chwilod megis ymdeithiwr y derw (OPM), siobyn y sipsi, ac Agrilus.
• Cafwyd methiannau mecanyddol dro ar ôl tro yn achos y trapiau sborau ffyngau a ddefnyddiwyd yn 2024 ac fe wnaeth hynny ein hatal rhag casglu samplau DNA defnyddiadwy o fewn y tymor.
• Mae’r cydweithio â rhwydwaith y safleoedd sentinel wedi parhau i gynyddu yn 2024.

2023 – yr ail dymor

• Defnyddiwyd cyfanswm o 67 o drapiau pryfed a 6 o drapiau sborau ledled Cymru, gan ddefnyddio’r siâp ‘J’ a llinell echelin de-gogledd unwaith eto i sicrhau digon o gwmpas daearyddol o amgylch llwybrau posibl.
• Sefydlwyd 33 trap esgyll croes i ganfod chwilod rhisgl Ips typographus a Ips cembrae  mewn safleoedd risg uchel a ddewiswyd yn ofalus ledled Cymru.
• Gosodwyd 34 o drapiau pryfed canopi yn Ystâd Llywodraeth Cymru (a reolir gan Gyfoeth Naturiol Cymru)  ac mewn safleoedd sentinel ledled Cymru i ganfod rhywogaethau ymdeithiwr y derwen (OPM) ac Agrilus.
• Mae’r trapiau sborau ffyngau yn dal yn eu lle yn Nhal-y-bont ar Wysg ac yng Ngerddi Botaneg Cenedlaethol Cymru (NBGW), ac mae rhagor o oruchwyliaeth yn digwydd yn y Y Cot yn Ne-ddwyrain Cymru.x
• Mae cydweithredu â’r rhwydwaith safleoedd sentinel wedi parhau, a bydd rhagor o safleoedd yn dod yn rhan o’r rhwydwaith eleni ac yn ystod 2024.

2022 – y tymor cyntaf

• Defnyddiwyd cyfanswm o 33 o drapiau pryfed a 2 drap sborau ar ffurf siâp J o ganolbarth i dde Cymru.
• Gosodwyd 20 o drapiau esgyll croes, yn bennaf i ganfod chwilod rhigl Ips typographus a Ips cembrae.
• Defnyddiwyd 13 trap pryfed canopi arall ar rannau o Ystâd Coetiroedd Llywodraeth Cymru (a reolir gan Cyfoeth Naturiol Cymru) ac mewn dau o’r safleoedd safleoedd; Parc Gwledig Loggerheads ac yng Ngerddi Botaneg Cenedlaethol Cymru (NBGW).  Gosodwyd nifer o’r trapiau hyn rhwng mis Mehefin ac Awst i ganfod rhywogaethau ymdeithiwr derw (OPM) ac Agrilus.
• Gosodwyd trapiau sborau ffyngau yn yn Nhal-y-bont ar Wysg ac yng Ngerddi Botaneg Cenedlaethol Cymru (NBGW).
• Cychwynnwyd y cydweithredu â staff yn rheoli rhai o safleoedd sentinel iechyd planhigion Cymru – ar y cychwyn, yr oedd hynny’n cynnwys y rhai yn NBGW, Parc Gwledig Loggerheads, Castell Powys, a Phlas Newydd (Ynys Môn).